Hneykslanleg veðurblíða. Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera í málinu?
26.7.2010 | 04:30
Fannst ég til neyddur til að hafa fyrirsögnina í anda reiðiblogga í Ragnar Reykássstíl, fyrst maður er á annað borð að blogga á Mbl. Ma ma ma maður má eiginlega til, þótt erindið sé þvert á móti ánægjulegt.
Hér á Sigló hefur veðurblíðan ríkt undanfarnar vikur og ekkert virðist lát á. Mannlífið blómstrar í fögru umhverfi og í mannlífinu felst hinn eina sanna menning. Þar sem fólk kemur saman án sérstaks tilefnis, þar er menning og þar sem fólk kemur saman, vill fleira fólk dvelja.
Gestir streyma jafnt og þétt í bæinn og hafa komið sér fyrir á tjaldstæðum, sem hafa það sér til kosta að vera mitt í hringiðu lífsins, skammt frá torginu, með útsýni yfir dokkina þar sem fiskibátar landa aflanum. Það stendur líka mikið til hér eins og einatt á sumrum. Síldarhátíðin er gengin í garð og mun standa eina tíu daga eða svo.
Hvað svo sem veðrið á Mbl segir um úrkomu, þá er hún bara ekkert að ná hingað, enda er betra að kíkja á Belgingur.is til að sjá á samsettu korti hvernig vætan hegðar sér næstu daga. Ef menn renna til sleðanum þar, þá má sjá að allar skúrir krækja pent framhjá nyrsta odda Tröllaskaga að mestu. Rigning í Eyjafirði þýðir sko alls ekki rigningu á Siglufirði.
Hér hafa orðið mikil umskipti í mannlífinu frá því ég kom hér fyrir þrem árum og er það ekki síst að þakka fórnfúsu uppbyggingarstarfi öflugra einstaklinga. Síldarminjasafnið er þó á sínum stað og svíkur engan og má segja að það einstaklingsframtak hafi framar öllu slegið þann tón, sem nú hljómar. Þar verður að sjálfsögðu mikið um dýrðir eins og víðar hér.
Ég hef haft þau forréttindi að starfa með fólkinu í ferðaþjónustufyrirtækinu Rauðku og má eiginlega segja að það sem þau hafa gert hér undanfarið sé hrein og klár bylting. Alger hamskipti ef ég ber það saman við árið, sem ég kom hingað. Mér viðist þetta raunar vera tilhneiging víðar á landinu og met það þannig að hið góða við meinta kreppu, sé það að fólk er loks komið heim í andanum og farið að hyggja að nærumhverfi sínu og hinum sönnu og óforgengilegu lífsgæðum, sem mannleg samvera gefur.
Þótt viðburðir verði margir víða um land þessa verslunarmannahelgi, þá jafnast fátt á við leikhús lífsins. Það sér maður við höfnina á Sigló, þar sem gestir fylgjast áhugasamir með sjómönnunum landa afla dagsins. Börnunum þykir þetta sérstaklega áhugavert.
Þeir eru nú raunar ekkert sérstaklega háir í loftinu sumir sægarparnir eins og sjá má hér.
Hinir fullorðnu geta þá einatt fylgst með börnunum landa fiskinum út um gluggan á nýja veitingastaðnum Hannes Boy Café og borðað aflann í rauntíma í listilegri útfærslu Frosta kokks. Það eru ekki margir veitingastaðir, sem geta boðið slíkan bónus.
Staðurinn er sérstaklega notalega hannaður af Elínu Þorsteinsdóttur innanhússarkitekt og þar helst allt í hendur til að gera heimsóknina eftirminnilega. Góður matur, fagleg þjónusta, hlýlegt umhverfi, frábært útsýni og tónlist við hæfi. Eini munurinn á þessum stað og eðalresturöntum Tjöruborgar er sá að hér þurfa menn ekki að gefa hönd og fót fyrir herlegheitin. Enginn evrópusambandsprís á Sigló, sem meinar Íslendingum nánast að njóta veitinga. Ég borgaði svipað fyrir kaffi og vöfflu á Mokka um daginn og ég gef fyrir hádegisverðinn hér, svei mér þá.
Ég tylli mér einatt við barinn þótt ekkert freisti mín þar lengur nema góður Espresso.
Spýtustelpan hennar Öllu Siggu heilsar manni á leið upp í betri stofuna, en Alla er með sýningu á snilldarlegum tréportrettum sínum í og við veitingastaðinn. Efnið í þessa sýningu er raunar spýtnarusl, sem féll af við endurgerð húsanna við dokkina.
Undir vegg má til dæmis hitta þessa spekingslegu karla, sem eiga sér einhverja fyrirmynd, þótt listakonan láti það ekki uppi. Það myndast því einatt fjörlegar samræður og spekúlasjónir meðal gamalla Siglfirðinga hverjir mennirnir eru.
Einhverjir vildu meina að þessi herramaður væri ein fyrirmyndin og finnst mér það ekki fjarri lagi.
Aðrir létu sér þesskonar bollaleggingar litlu skipta og dásömuðu Hólshyrnuna yfir vínglasi á Boyaranum. Hún er er aldrei eins og enginn sér hana á sama hátt eins og mýmörg málverk og teikningar af henni sýna. "Maður getur líkst svo mörgu." sagði Laxness við Sonju Diego, þegar hún spurði hvort skáldinu þætti ný brjóstmynd af honum líkjast sér. Sennilega hitti hann naglann á höfuðið þar eins og oft áður.
Við höfnina hefur líka verið opnuð ný og glæsileg upplýsingamiðstöð fyrir ferðamenn, þar sem áður var fiskverkun í hrörlegu steinhúsi. Steinhús getur auðveldlega orðið bárujárnshús ef viljinn og hugmyndaflugið er fyrir hendi.
Þarna geta svangir ferðalangar fengið sér kaffi og vöfflu með rjóma, pylsu eða rjómaís, en auðvitað fyrst og fremst upplýsingar um viðburði, þjónustu og staðhætti á svæðinu. Einnig eru þarna minjagripir og handverk úr byggðinni m.a. Þarna getur líka að líta skemmtilega sýningu Bergþórs Mortens, sem nýlega fékk þá vegtyllu að verða heiðurslistamaður Fjallabyggðar, þótt ungur sé.
Bergþór er ötull baráttumaður fyrir eflingu menningar í bæjarfélaginu og hefur haldið hér myndlistanámskeið fyrir unga og aldna auk þess að gefa sig af afli í umhverfismálin. Hér er hann að ræða við blaðamann út af einu búrókrasíuklúðrinu, sem á sér stað með reglulegu milibili. Hann er þó rólyndur og hógvær eins og sönnum listamanni sæmir.
Ekki hefur Vilmundur sonur hans erft rólegheitin frá föður sínum, enda þurfti ég að setja á sérstaka stillingu á myndavélinni, ætlaða íþróttaljósmyndurum, til að ná mynd af þessum orkubolta.
Hér er svo Don Örlygur Kristfinnsson á síldarminjasafninu sjálfur. Hann er raunar heil stofnun holdi klædd og óþreytandi í að berjast fyrir mannlegra nærumhverfi og bæ með reisn.
Hér bregða krakkarnir í veraldarvinum á leik. Þetta er hópur ungmenna frá hinu og þessu heimshorninu, sem koma árlega til okkar og hjálpa til við fegrun bæjarins. Samtökin þeirra heita Seeds, eins og sjá má á göllunum. Þarna voru þau að mála sviðið við torgið og gera klárt fyrir síldarhátíðina.
Siglufjörður er eins og stór fjölskylda, sem deilir með sér hlutverkum eftir þörfum. Til dæmis geta menn átt von á því að sjá kaupfélagsstjórann, bankagjaldkerann, kennarann og vörubílstjórann troða upp á þessu sviði á næstu dögum, svo einhverjir séu nefndir af þeim sem hér bregða sér í allra kvikinda líki.
Það var mikið um dýrðir hér um helgina þótt formleg dagskrá sé ekki að fullu innleidd hér. Á Raðkutorgi var t.d. hippamarkaður, þar sem til sölu var alskyns handverk og góðgæti.
...og það úr ýmsum heimshornum að sjálfsögðu. Handgerð Asísk silkiblóm t.d. nú eða bara dýrindis Íslenskt rabbabarachutney.
Við dokkina tróð trúbadúr á stokk og eru allir slíkir velkomnir í bæinn okkur til yndisauka.
Í dag var það enginn annar en hann Björn Jörundur "okkar", en hann er jú af Siglfirskum rótum runninn. Nú reyndar fúlskeggjaður útgerðarmaður og sæúlfur, sem skakar á sínum eigin kútter. Það má þó enn brúka hann á landi, svo ekki þurfa aðdáendur að örvænta.
Skammt undan blaktir mikilúðlegur fáni við hún á Harbour house Café, sem er afar notarlegur og nosturslegur staður, sem ekki er rekinn af neinum nýgræðingi. Hér er það Valgeir Sigurðsson, sem margir kenna við Cockpit í Lúxembourg, nú eða Black death vodkann í líkkistunum. Þarna fær maður fyrsta flokks smárétti, sem flestir byggja á fersku hráefni úr nágrenningu. Mæli svo sannarlega með innliti þar, enda Valgeir sigldur maður, margfróður og skemmtilegur heim að sækja.
Fjörið var mest við dokkina þegar ég var þarna á ferð.
Benni þjónn á Hannes Boy sveif um svæðið, glæsilegur og fagmannlegur eins og breskur böttler af bestu gerð. Það setti skemmtilegan brag á þessa góðu stund.
Fólk naut vínsopa og bjórglass við ljúfa tóna. Allir brosandi út að eyrum og ekki sást vín á nokkrum manni. Alvöru heimsborgarabragur á öllu, eins og vera ber.
Sumir voru eilítið alvörugefnari enda með þá ábyrgð á höndum að gæta unganna.
Aðrir voru þó glaðari með þetta hlutskipti og greinilega var ekkert aldurstakmark á ánægjunni með frammistöðuna hjá Birni Jörundi.
Margir létu sér Björn þó nægja sem þægilegt undirspil við skemmtilega leiki á leiksvæðinu. Það var yndislegt að sjá mömmur og pabba spila minigolf, babminton og slíkt við börnin sín í blíðunni. Sannkallaður fjölskyldudagur.
Ég var virkilega stoltur af því að vera Siglfirðingur í dag.
Nú er komin mið nótt þótt enn sé skellibjart. Sólin bregður roða á fjöllin og þunn dalalæða víkur sér úr dalverpum til að gefa öðrum blíðviðrisdegi olnbogarúm. Mér heyrist fuglarnir boða enn einn dýrðardaginn. Hver sem nú ber ábyrgð á því.
Minni á að hægt er að smella á myndirnar í tvígang til að sjá þær í fullri upplausn.
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 06:34 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (18)
Fleiri augnablik frá Ilulissat
23.6.2010 | 03:03
Ég kveð Illulissat annað kvöld og held með kvöldflugi til Reykjavíkur, sem lendir kl 3 um nótt að okkar tíma. Ég mun sakna þessa staðar mikið og hlakkar til að fra hingað aftur ef tækifæri gefst.
Klukkan er að verða eitt að nóttu hér og enn er albjart og þögnin djúp útifyrir. Þessi kyrrð, ljós og hreina loft hefur fyllt mann miklu æðruleysi og þakklætið er mikið fyrir að hafa kynnst þessu litla leyndarmáli á norðurhjara.
Í fyrramálið fer ég aftur út á ísfjörðinn og sigli milli borgarísjakanna, sem eru svo mikilfenglegir og óutreiknanlegir. Ég hendi hér inn nokkum augnablikum ur þessu ævintýri og segi svo frá þessu öllu í meira samhengi síðar. Mér finnst það skylda mín að deila þessu með ykkur, þó ekki væri nema til að láta sig dreyma og taka hugann frá þrasinu heima.
Ég verð á siglingu um ísfjörðinn á þessu skipi eins og í fyrradag.
Kvöldið er kyrrt og hundarnir hafa fengið sinn sel. Hér er eins og tíminn standi kyrr.
Hér mætast tvennir tímar og tveir menningarheimar. Barnasleðinn bíður vetrar ásamt kunnuglegri skíðasleða.
Elstu húsin eru við höfnina. Þetta pakkhús er frá 1734 og minnir óneitanlega á húsin í neðstakaupstað á hinum íslenska Ísafirði, enda frá svipuðum tíma.
Það er þröng í höfninni og mikill ys og þys. Menn beita um borð í litlu bátunum sínum og leggja og draga lúðufærin á víxl frá morgni og fram á nætur.
Hong Kong kaffi. Hér er talsvert um asíska matarmenningu og nokkuð af asíufólki í veitingageianum. Víða má fá sér takeaway á asíska vísu eða setjast inn í litla resturanta og njóta þessa skemmtilega menningarbræðings. Thailendingarnir falla líka vel inn í menninguna og ekki ósvipaðir í útliiti og Grænlendingar við fyrstu sýn. únurinn er þó talsverður.
Aðallinn og alþýðan. Hér má sjá hefðbundinn torfkofa, eins og fólk bjó í allt undir 1950. Í bakgrunni er gamla prestsetrið, sem er fæðingarstaður Knut Rassmussen heimskautafara. Í dag er þar athyglisvert byggðasafn, sem segir skilmerkilega frá sögu og staðháttum.
Við Júlíus gamli Lysholm á leið út í Breiðubugt að kíkja á ísinn. Hann er lúðufiskari, sem tók sér hlé frá lifibrauðinu til að elta duttlungana í okkur.
Í kaupfélaginu er að sjálfsögðu hægt að fá skotvopn af öllum stærðum og gerðum. Hér skjóta menn fugl og sel til eigin nota. Hundarnir fá líka sinn skerf af því og þurfa talsvert. Þeir eru helmingi fleiri en íbúarnir, eða 9000.
Jarðaför frá Zíonskirkjunni. Gömlum lúðufiskimanni er ekið til grafar í lúnum líkbíl.
Félagar hans fylgja á eftir í fánum prýddum pallbíl. Allir í hvítum anorökkum, sem er einskonar hatíðarbúningur karla.
"Hvad laver du her?" Forvitnir stákar í sólinni við hótelið. Mamma og pabbi eru inni að vinna.
Karlarnir beita fyrir næstu lögn. Ekkert stress í gangi hér enda dagurinn langur, svo það er allt í lagi að taka smá spjall í farsímann og njóta veðurblíðunnar.
Nægur tími til að hvíla lúin bein og ræða fiskeríið. Hann er ekki að líta á klukkuna þessi í miðjunni, heldur er hann að dusta af sér moskítóflugu, sem nóg er af þarna og vert að hafa í huga fyrir gesti. Hún er þó helst skæð í logni og blíðu.
Þessir yngri una sér þó ekki hvíldar, enda er togari úti í hafnarkjaftinum, sem kaupir af þeim aflann jafn óðum, svo þeir fiska sem róa íórðsins fyllstu merkingu.
Hér róa menn enn á kajak, þótt mest sé það fyrir túristana. Óhugnanlega mjóslegin og völt fley, en margir algerir snillingar á þessu. Nú er málaður strigi hafður í stað selskinna, en grindin er sú sama og um aldir.
Unglingsástin og vináttan blómstar hér í Ilulissat, sem og annarstaðar á geimskipinu jörð. Þessi sátu við sjóin í kvöldgolunni og vildu endilega fá af sér mynd.
Mörg húsanna eru ekki með rennandi vatni, svo brunnar eru um allan bæ til að ná í vatn. Flest húsin eru þó búin með vatnstönkum sem fyllt er á með reglulegu millibili. Það er snúið að búa á svo harðbýlum stað.
Hundarnir gera þó engar frekari kröur, en síðustu árþúsund, en þeir hafa það þó vafalaust betra en oft áður.
Hér rakst ég á gróðurhús, hjá stórhuga frumkvöðli, sem ræktar blóm úr flóru landsins ásamt ávöxtum og grænmeti. Þetta gleður hana Ásthildi mína Cesil vafalaust að sjá.
Úr gönguför til Sermermiut við ísfjörðinn. Þar stóð byggðin fyrst, áður en nýlenduherrarnir settist að og lagðist raunar ekki af fyrr en um 1850.
Ljúkum þessu svo með dæmigerðri bæjarmynd. Litskrúðug smáhúsin standa þétt og veita manni notalega tilfinningu. Þetta er út um glugga á veitingastaðnum Marmarut, sem er mjög metnaðarfullur staður með góðum mat og fræábærri þjónustu. Ágætt að enda þar eftir að hafa gengið til Sermermiut, og fá sér hressingu.
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 03:58 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (5)
Í landi ísfólksins
21.6.2010 | 04:46
Nú hef ég verið í viku í Ilulissat og er vægast sagt heillaður af þessum stað. Hér búa 4.500 manns og þetta er þriðji stæsti bær á Grænlandi, en samt er þetta eins og þorp. Marglit smáhúsin prýða hér hæðir og hóla, hundar spangóla og vappa um og hæglátt fólkið sinnir sínum störfum við fiskveiðar og verslun.
Ég kom hér í þoku og slyddu frá Nuuk í gegnum Kangerlusuaq og vissi svei mér ekki hverju ég mátti eiga von á. Nuuk var mér vonbrigði, svo ég var viðbúinn öllu. Eftir stuttan göngutúr, sá ég að þessi staður er engu líkur.
Hér sest sólin ekki til viðar á þessum árstíma. Nú klukkan eitt að nóttu er glaða sólskin, þótt sólin sé lágt. Fólk er enn á ferli svo varla sér mun á degi og nóttu. Ég bý á Hótel Hvide Falk og fyrir utan blasir Ísfjörðurinn mikli til suðurs og Disco eyja sést handan Disco flóans girt risastórum borgarísjökum, sem losna út úr Ísfirðinum.
Ég gæti sagt ykkur svo margt um þennan heillandi stað, en hef takmarkaðan tíma, þar sem ég fer út á sjó í fyrramálið og það verður langur dagur. Ég fór í langan göngutút í gær, suður fyrir þorpið, þar sem ég sá ísfjörðinn í allri sinni dýrð. Ég gekk svo austur með ströndininni inn til Sermermiut þar sem byggðin var í upphafi. Þetta er kyrrlát og falleg vík, en við enda hennar blasir ísveggurinn með öllum sínum þungu brestum og dulúð. Orð fá ekki lýst þessu. Í Sermermiut hafa fundist mannvistarleifar frá steinöld og fram eftir öllu með tveimur hléum. Hér hafa búið menn í 4.500 ár, ef einhver skyldi efast um hverra land þetta er. Fyrst var það Saqqaq fólkið eða og næst Dorset fólkið og loks Thule fólkið, sem nú byggir staðinn.
Sermermiut er staður ísfólksins, eins og nafnið bendir til, en byggðin lagðist þar af um 1850. Illulisat byggðist upp í kringum 1730, þegar Danir slógu eign sinni á svæðið og komu á einokun með verslun við Inuitana. Áður höfðu Hollendingar verslað hér og haft birgðastöð. Fyrstu húsin standa enn við höfnina og svipar merkilega til húsanna í neðstakaupstað á öðrum Ísafirði, langt í burtu og þó nokkrum breiddargráðum sunnar. Fæðingarbæ mínum.
Hér hefur byggst upp góð ferðaþjónusta með öllum nútíma þægindum. Stórmarkaðir, góð veitingahús og allt, sem til þarf. Samt gengur líf fólksins sinn vana gang. Hér lifa menn af lúðuveiðum og rækju, en nú er lúðuvertíð. Hér fara tugir lítilla hraðbáta út allan sólahringinn og leggja fyrir lúðu hér rétt útaf. Svo er brunað í land, landað og beitt um borð. Þeir láta sér lítt um túrista finnast hér, enda er sá bransi einskonar aukaafurð. Þetta frábæra jafnvægi grunnatvinnulífs og ferðamennsku er hin fullkomna blanda. Túristarnir eru ekki merkilegri í augum sjóaranna en mýið, sem bítur þá daginn út og inn.
Nú á sumrin er beint flug frá Reykjavík til Ilulissat og hvet ég alla, sem geta að leyfa sér þessa mögnuðu upplifun að dvelja hér um stund. Verðlagið er ekki ósvipað og heima í mestu, sumt ódýrara en annað eitthvað dýrara, svo hér þarf ekki að gefa hönd og fót fyrir ævintýrið. Ég hef komið nokkrum sinnum til Grænlands og veit nokk hvað ég syng. Hér er engin eymd. Enginn epidemískur alkoholismi eins og margtuggin þjóðsagan segir. Raunar má segja að lausaganga alkohólista, sé margfalt meira áberandi heima. Ég hef séð einn fullan mann á rölti hér, á leið heim af balli. Sæll og glaður og sönglandi fyrir munni sér. Enda má hann vera sæll, búandi á paradís á jörðu. Ekkert vesen ekkert garg og flöskubrot eins og í hinni margrómuðu Reykjavík by night, sem við ættum raunar að skammast okkar ofan í rassgat fyrir. Illullissat með öllum sínum sjarma, stórbrotnu náttúru, sögu og vingjarnlegu viðmóti, ber höfuð og herðar yfir okkur í einlægni sagt.
Á morgun er þjóðhátíðardagur Grænlands, en ég verð því miður út á sjó mest af deginum og missi því vafalaust af miklu, en ég vona að ég nái í endann á honum. Hér er boðað til vínlausra veisluhalda og skemmtana. Þetta er stolt fólk með djúpa þjóðerniskennd, enda mega þau það eftir 4.500 ár. Á sunnudögum flagga allir grænlenska fánanum og fólk fer prúðbúið til kirkjunnar á ströndinni, sem er um 300 ára gömul. Konurnar eru í sínum perlusaumuðu búningum og karlarnir í hvítum anorökkum og selskinnstígvélum. Ungir sem aldnir gengu prúðbúnir út í daginn frá messu, með bros á vör, enda skein sólin í allan dag og gerir enn á heiðum himni.
Ég ætla að láta mér nægja í bili að raða hér inn nokkrum myndum með skýringum. Ég skrifa svo ítarlegri ferðasögu, þegar ég kem heim.
Þessa hvolpa hitti ég í slyddu og rokií útjaðri bæjarins. Sleðahundarnir hér eru öðruvísi en þeir á austur Grænlandi. Einhverskonar Huskie kyn, sem er miklu kubbaðra og kraftmeira en þessi mannígu illyrmmi í Kulusuk og Tasilaq. Hér ganga þeir að mestu lausir nea á nóttinni og hafa náðuga daga í sumarfríinu.
Þessi stelpa var mætt til að sinna þeim og gefa þeim að borða.
Hundarnir voru nánast við hvert hús veiðimannanna. Þeirra hlutverk er minna og minna að sinna veiðum, þar sem hannthlýnun hefur orðið til þess að Dicoflóann leggur ekki á vetrum. Þess í stað eru afla þeir viðurværis með að draga þéttholda ferðamenn um hæðirnar í kring.
Bærinn er byggður í hæðóttu landslagi, sem nánast er bara ein samfelld klöpp, svo varla verður stungið niður skóflu. Einkennandi eru raflínur, sem liggja ofanjarðar eins og rótarkefi um allan bæinn. Ein slík hér fremst á myndinni.
Fjölmenningin er hér líka í skemmtilegum bræðing við hefðirnar. Á hótelinu okkar "Hvide Falk" eru Thailenskir kokkar en eldhúsið byggt á franskri hefð að sögn. Í matsalnum ægir saman austurlenskum mublum og skrauti, ísbjarnarskinnum, kajökum og hundasleðum. Í gær fékk ég þó ísbjarnar carpacchio úr reyktum ísbirni, sem á sér einhverjar aðrar rætur en það sem nefnt er. Hann smakkaðist eins og þurrkað hrefnukjöt, ef það er hægt að líkja honum við eitthvað.
Hér er Kajakaleigan, þar sem menn geta fengið námskeið í kajakróðri hjá föngulegri Grænlenskri snót. Ísinn aldrei langt undan og hér buldi slyddan á mér, svo myndavélin var orðin svolítið skýjuð.
Ævagömul Zíonskirkjan, sem séra Severin lét byggja. Hún nægir þessum bæ enn.
Kort af bænum, sem sýnir ísfjörðinn neðst til vinstri. Ljósi flekkurinn innaf botninum er freðmýri við Sermimiut, þar sem 4.500 ára mannvistarleyfar hafa fundist.
Minnisvarði um þjóðhetjuna og landkönnuðinn Knut Rassmussen, sem gerði hvað mest til að skilgreina þessa þjóð og studdi sjálfstæði hennar. Hann er fæddur í prestsetrinu í Ilulissat, sem enn stendur og átti grænlenska ömmu. Bækur hans og vinar hans Peter Frauchen voru vinsælt lesefni á Íslandi í mínu ungdæmi og þótti mörgum þær næstum ólíkindalegar í lýsingum á landi og þjóð. Ég held hinsvegar að hvert orð sé sannleikanum samkvæmt, svo langt sem það nær.
Hundalíf er ekkert hundalíf hér á skammlífu sumri.
Hér eru menn klárir í allar árstíðir.
Gömlu eikarbátarnir þjóna bæði túristum og fiskimönnum. Þessir hafa sitt hvort hlutverkið.
Sá gamli fær sér smók á leið út í ísfjörð. Grænland er mekka reykingamannsins. Hér er reykt á flestum börum, enda virðast allir reykja. Meira að segja er ég í hótelherbergi, þar sem reykingar eru leyfðar. Veit ekki hvað rétthugsunarhænsn á fróni segja um það.
Úr einhverju verða samt menn að deyja. Hér í gamla kirkjugarðinum í Sermermiut eru ævagamlar grafir, sem enn er haldið við. Lyngið vex þar villt og menn geta fengið sér ber hér á haustin og notið ávaxta áanna til langrar framtíðar.
Stjórnmál og samfélag | Breytt 29.6.2010 kl. 14:04 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (11)
Stefnt á Ísfjallið.
15.6.2010 | 02:57
Ég er hér í Nuuk á Grænlandi. Stoppa hér í eina nótt áður en haldið er til Ilulissat með stuttri viðkomu í Kangerlussuaq.
Ég hef aldrei verið hérna á vesturströnd Grænlands áður og hér er um margt öðruvísi en á austurströndinni, sem ég þekki ágætlega. Nuuk er höfuðstaður landsins og verslun og þjónusta meira í líkingu við það sem við eigum að venjast heima. Ferskt grænmeti og ávextir á boðstólum og engin vara runnin út á tíma eins og reglan virðist vera í Kulusuk og Tasilaq.
Þetta er ekki eins sjarmerandi hér og fyrir austan. Vestræn menning hefur rutt sér til rúms og stórar og ófrýnilegar íbúðablokkir tróna hér um allt og bærinn minnir einna helst á risastórar vinnubúðir. Fólkið er líka ólíkt og flestir eru frekar ljósir á hörundu og blandaðir og unga kynslóðin er hávaxin og og teinrétt að sjá, ólíkt samanreknu vaxtarlagi frumbyggjanna. Fallegt fólk og yfirvegað eins og alltaf, hvernig sem þessari blöndun er annars háttað.
Gamli bærinn niður við sjó er sá hluti, sem hefur mest aðdráttarafl fyrir minn smekk. Liltlu marglitu húsin og látleysið höfðar meira til mín en þessi endalausu „Æsufell“ sem virðist lenska að byggja hér. Kannski er það plássleysi, sem ræður því, en þó er bærinn ansi dreifður um stórt svæði, sem rúma miklu meira. Þeir ættu allavega að hugleiða þessa byggingastefnu, ef þeir hafa hugsað til aukinar ferðamennsku, eins og greinilegt er. Hér er verið að byggja „Kringlur“ og háhýsi, rétt eins og enn sé 2007 og það ansi kaldranalegar byggingar og ómanneskjulegar, því miður.
Ég bý á fínu hóteli, sem kennt er við Séra Hans Egede, sem var ein fyrstur vestrænna manna til að setjast hér að. Það kemur vel á vondann að ég skuli lenda á hóteli með hans nafni, jafn efins og ég er með trúarbrögðin.
Það er greinilega lagt mikið upp úr minningu hans hér og gamla kirkjan er honum til heiðurs, auk þess sem stytta af honum trónir þar á hæð skammt frá. Hann vann sér það þó til mektar að læra fyrstur tungu grænlendinga og færa í letur, sem sennilega hefur hjálpað mikið til við að viðhalda henni. Hér talar fólk þó Dönsku og Grænlensku jöfnum höndum og enskukunnáttan er nokkuð almenn miðað við málleysið á austurströndinni.
Nú er heimsmeistarakeppni í fótbolta, þótt mér gæti ekki verið meira sama. Þess sér þó greinilega merki hér og menn sitja inni á sportbörum og víðar og glápa með óhljóðum rétt eins og heima. Þeir yngri og sprækari taka þó innblástur af þessu og spila fótbolta í miðnætursólinni á leirkenndum fótboltavelli mitt í öllu grjótklungrinu, sem einkennir svo landslagið hér.
Að öðru leyti er margt hér, sem mér finnst einkennandi. Kaupfélagið, sem er beint fyrir utan gluggann minn, er staður mannafunda og markaða og þar prútta menn og selja og spjalla saman. Hér er þó ekki verið að pranga með Tupilakka eða selskinn, heldur alskyns vestrænt glingur, notuð verkfæri og hóflega notaðar klámspólur á VHS. Kunnugleg hljóð heyrði ég í dag, sem minntu á Tasilaq, en það var hundgáin. Það eru þó ekki sleðahundar sem góla hér og gelta heldur stuttfættir smáhundar og önnur tildurslegri afbrigði, eins og fólk dragnast með heima. Enga sleðahunda að sjá hér.
Á morgun verður svo flogið á Ilulissat um Kangerlssuaq, eins og ég sagði, en sá bær er sá þriðji stærsti í landinu. Nafn hans þýðir Ísfjallið og er það fæðingarstaður hins þekkta frumherja og landkönnuðar Knut Rassmussen. Hann er 200km fyrir norðan heimskautsbaug, ekki langt frá Disco eyju og er þekktastur af ísfirðinum mikla og tignarlegum skriðjökli, sem brýst til sjávar í fjarðarbotninum. Staður sem margoft er sýnt frá í áróðursmyndum um hnatthlýnun. Þar verð ég í viku – 10 daga að undirbúa og mynda ísjaka fyrir auglýsiingaverkefni. Hégóminn einn ræður þessu flandri mínu sem einatt áður. Ég segi ykkur frekar frá því þegar á hólminn er komið.
Ferðin er rétt að byrja.
Hér eru svo fleiri myndir:
1. Ekki er sleðahundum fyrir að fara í Nuuk.
2. Mannlífið við kaupfélagið samt við sig.
3.Vöruúrvalið kannski ekki það sem búast má við.
Stjórnmál og samfélag | Breytt 16.6.2010 kl. 00:18 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (17)
Hvaðan koma Páskarnir?
4.4.2010 | 00:38
Upprunalega er Pákahátíðin forn gyðingleg hátíð, eins og flestir vita. Hún er til orðin þegar Móse reyndi að leiða fólk sitt úr ánauð hjá Egyptum og tengist síðustu plágunni, sem Guð lét yfir Egypta ganga til að þröngva ónenfdum Faraó til að frelsa þessa þræla. Þessi plága reið baggamuninn og því er hún tilefnið að þessari miklu fagnaðarhátíð þótt ástæðan sé ansi blóðug og myrk.
Margt er undarlegt við þessa sögu, sem finna má í 2. Mósebók, 11.kafla. Til dæmis, þá er ekkert sem segir að Faraóinn hafi ekki viljað sleppa þessum þrælum, heldur var það Guð sjálfur, sem herti hug hans gegn Gyðingum. Eitthvað sem kallast myndi að höndla báðum megin borðsins.
Að almættið alsjáandi þyrfti að fara í allar þessar krókaleiðir til að frelsa uppáhaldsþjóð sína er einnig ansi ótrúlegt, hvað þá ef tekið er tillit til algæsku hans og þess að hann gat haft áhrif á hugarþel konunga, eins og fram kemur. Tíu skelfilegar plágur sem leiddu af sér dauða og hörmungar fyrir blásaklaust fólk vegna þrjósku eins höfðingja, sem svo á hinn bóginn var forhertur í þvergirðingnum af Guði sjálfum.
Orðið Páskar eða Pesach á hebresku, þýðir að sleppa úr, undanskilja, hoppa framhjá eða eitthvað slíkt, samanber enska nafnið Passover. Hátíðin dregur nafn sitt af því að í síðustu plágunni lagði almættið svo fyrir að hann myndi fara í gegnum Egyptaland á miðnætti og drepa alla frumburði manna og húsdýra í hefndarskyni fyrir að Faraóinn neitaði að verða að frelsisbón Móse. (Hann var raunar búinn að drepa öll húsdýr tvisvar í fyrri plágum.) Þetta þýddi ekki bara kornabörn, kálfa og lömb etc, heldur alla þá sem voru fyrsta afkvæmi foreldra, svo þessi blóðtaka var ekkert smotterí.
Prófið að setja þetta "ljóðræna réttlæti" í samhengi við samtímann. Hugsið ykkur lítil börn í eigin fjölskyldu. Hverjir eru frumburðir í ættinni? Ímyndið ykkur harminn.
Þær leiðbeiningar fylgdu til gyðinga að þeir skyldu fórna lambi og smyrja blóði þess á dyrastafi sína, svo alsjáandinn vissi hvaða húsum hann ætti að sleppa á morðæðisrúntinum. (Hvers vegna engar annarskonar merkingar dugðu, fylgir ekki sögunni. Blóð af nýslátruðu ungviði skyldi það vera.)
Þessu virðist Jahve hafa komið í kring til að öðlast óskipta aðdáun Gyðinga og tiltrú áður en hann sendi þá í 40 ára eyðimerkurgöngu um nokkur hundruð ferkílómetra skika í leit að fyrirheitna landinu, sem hann hafði þó ákveðið þeim. Hring eftir hring sem endaði í gróðurlausu klungri, gersneyddu öllum landgæðum. Móses entist þó ekki aldur til að stíga fæti á þetta draumaland, sem fasteignamiðlarinn geistlegi skákaði þeim, enda náði hann ekki nema 120 ára aldri. Hann lagði því upp í röltið áttræður, þá fullhress þræll af öllu að skilja.
Það er fleira undarlegt við þessa sögu en fögnuðurinn yfir fjöldamorðum á börnum og vandalausum fyrir algeran óþarfa og duttlungafulla sýndaráráttu. Gyðingar eiga að hafa verið þrælar Faraós, en samt áttu þeir lömb. Ekki bara það. Þeir áttu dyrastafi, sem þýddi að þeir áttu hurð og væntanlega hús. Já hús, sem voru ekki frábrugðnari húsum almennings í landi kúgaranna en svo, að það þurfti að merkja þau sérstaklega svo almættið alsjáandi tæki ekki feil, þegar það gerði þennan lika göfuga mannamun.
Frá þessum tíma færðu gyðingar fórnir til þessa "miskunsama" Guðs til að tryggja ímynduð forréttindi sín í kosmísku samhengi. Fórnin hefur líka það gildi að láta í gegn sér og fórna einhverju saklausu, kæru og verðmætu til yfirbótar fyrir eigin syndir, hversu eigingjarnt sem það nú hljómar. Það var Guði þóknanlegt og hann strikaði glaður yfir syndaregistur þeirra, sem slíkt gerðu. Hann fílaði ilminn af brenndu holdi sérstaklega vel að sögn.
Önnur aðferð Gyðinga til yfirbótar, sem sennilega er ennþá eldri, er að kasta syndum sínum á geithafur á táknrænan máta og reka hann síðan út í eyðimörkina þar sem hann dó úr hungri og þorsta. Blessuð geitin kallaðist syndahafurinn (scapegoat / blóraböggull) og það er hin eiginlega táknmynd Jesú, ef ég skil það rétt.
Það er þó eitthvað málum blandið hvernig þetta virkar. Jesús og Guð eru það sama, svo Guð fórnaði sjálfum sér í raun til að bæta fyrir hvað? Eigin glöp? Hversvegna þarf Guð að færa fórnir? Hann sem er syndlaus og fullkominn?
Hafi hann verið að gera það óumbeðið að færa son sinn sem fórn til að losa mannfólkið undan synd sinni í eitt skipti fyrir öll, hvers vegna er þá syndin enn? Hvers vegna hreinsunareldur og helvíti? Hverju er verið að fagna? Hvað breyttist? Kannski einhver geti komið með einhverja guðfræðilega loftfimleika til skýringar þessu.
Trúuðum klígjar ekkert við þesskonar tengingum og sjá til dæmis göfgina eina í því að Abraham var tilbúinn að skera Ísak litla 12 ára á háls og brenna hann til að ganga í augun á Guði. Hann átti kannski ekki annarra kosta völ fyrir reiðu, refsandi og afbrýðisömu almætti, að þess eigin sögn og aktan. Á sama hátt kætir sonarfórn almættisins syndum hrjáðar trúmanneskjur. Það dugir ekkert minna til að undirstrika velvildina. Þetta toppar náttúrlega allt.
Í gær tjáðu menn sig yfirdrepslega um það á bloggi stjórnmálamannsnefnu að það skaðaði engan að lesa biblíuna; að hún væri öllum holl lesning. Hefur þetta fólk ekki lesið bókina eða er það orðið svo skilyrt frá barnæsku af þessari forneskju að svart sé orðið hvítt í þeirra augum, þegar þessi rit áhrærir? Eru menn bara að lesa hljóð út úr letri án þess að leggja hugann við innihaldið?
Þetta eru annars langt frá því að vera verstu sögur þessarar bókar, svo kannski er sannleikskorn í fullyrðingu hinna sjálfsréttlættu bloggara. Kannski væri það mönnum hollt að lesa þetta allt með athygli og spurn, einmitt í því sjónarmiði að láta sér ofbjóða og leggja þetta svo endanlega til hliðar. Sjá hvað virkilega stendur þarna.
Hollt er þetta sennilega með sömu rökum og að rifja upp helförina eða önnur voðaverk mannkynsögunnar í þeirri von að slíkt endurtaki sig ekki. Í þeirri von að við lærum af reynslunni og bætum okkur sem manneskjur. Biblían er að mínu mati að mörgu leyti fremur hvetjandi en letjandi til voðaverka, enda vitnar sagan ljóslega um það. Þetta hefur allavega ekkert með kærleiksboðskap og mannlega siðbót að gera.
Það er þó huggun harmi gegn að þetta er allt saman skáldskapur, enda hefur aldrei nokkurntíma fundist nokkur staðfesting á því að Ísraelsmenn hafi verið þrælar Egypta, hvað þá að þeir hafi verið til sem þjóð yfirleitt á meintum tíma. Maður veltir þó alvarlega fyrir sér andlegu ástandi þeirra, sem suðu þessi ósköp saman.
Ef við ætlum svo að prísa þetta sem æðstu viðmið í siðgæði okkar og mati á "gæsku" og "mildi" þess sem öllu ræður, þá er er kannski vert að hafa eilitlar áhyggjur af framtíð þeirra sem erfa bláa hnöttinn. Næg eru víst teiknin því til staðfestingar.
Yfirbót mín fyrir þennan pistil er svo lag með Stevie Wonder og meistara Pavarotti, þar sem þeir syngja saman fyrir börnin í Afríku og þá að sjálfsögðu í Egyptalandi þar með. "Peace wanted just to be free."
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 21:32 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (11)
Undur og stórmerki.
13.3.2010 | 23:06
Ég var beðinn um að gera auglýsingu fyrir stofnun harmóníkufélags og á vafri mínu í leit að viðeigandi myndum, þá datt ég niður á pilt á youtube, sem fékk mig til að gapa af undrun.
Í mínum huga hefur harmóníka alltaf verið frekar alvörulaust hljóðfæri. Afi minn spilaði ræla á hana og einnig bróðir mömmu. Ég hlustaði á þá opinmynntur og þráði það eitt að geta spilað eins og þeir. Raunar hefur mig alltaf langað að læra á hljóðfæri, en hef ekki haft drift í meira en að kenna sjálfum mér að lesa nótur. Þessi löngun er þó endurvakin annað slagið og þetta er eitt af þeim augnablikum.
Þessi piltur, sem um ræðir, er heitir Alexandr Hrustevic frá Úkraínu. Nú 26 ára og fer með allar fyrri hugmyndir mínar um harmoníkuna í nýjar víddir. Hér er súpertalent á ferð, sem ætti raunar að vera í virtari tónlistarsölum heimsins að halda tónleika, en ekki á einhverju cheesy sviði í einhverju brúðkaupi með blöðrum og skvaldri, eða hvað sem tilefnið er þarna.
Þetta er takkanikka sem hann spilar á og kallast þesskonar nikka Bayan, en þær eru um margt ólíkar hefðbundnum harmoníkum að uppbyggingu, enda munu bayan spilarar hreinlega móðgast ef þeir eru kallaðir harmóníkiuleikarar. Hrustevich er nú kennari í Rússlandi, en ætti að mínu mati að kenna í Juliard. Kannski listahátíðarskipuleggjendur ættu að hugleiða það að fá hann í heimsókn. Umstangið og farangurinn er allavega í lágmarki hjá þessum auðmjúka snillingi.
Ég ráðlegg unnendum mannlegrar snilli að heimsækja Youtube rásina hans og hlusta á meira. Þetta er bara forsmekkurinn hér.
Hér spilar hann sumarhlutann úr árstíðum Vivaldi, sem er verk fyrir strengjahljómsveit. Honum munar ekkert um að spila alla partana hér. ( Nei, það er engin að spila undir með honum, ef einhverjum skyldi detta það í hug) Ég er kjaftstopp.
Stjórnmál og samfélag | Breytt 14.3.2010 kl. 00:28 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (10)
Eitthvað skemmtilegt.
4.3.2010 | 08:21
Ákvað að henda einhverju inn, svona til að láta vita að ég væri á lífi. Mikið a gera og svona...
Hér er myndband með laginu I'm yours með Jason Mras, sem mig grunar að danir hafi stolið svolitlu úr í Eurovision um árið. (eða var það öfugt?) Skemmtilegt og létt með svolitlu af pálmum og sandi. Veitir ekki af til að létta lundina svona þegar veturinn er að freta úr sér restinni af púðrinu.
Svo er ekki úr vegi að deila smá listum svona mitt í því að verið er að tala niður listir og listamenn af einstakri elju nú um stundir, eins og þeir eigi alla skuldina á sjálfsvorkunartrippi landans.
Menn verða nú að fara að slaka svolítið á rassherpingnum ef þeir vilja ekki enda í útsmúlun hjá Jónínu Ben. Betra að chilla þetta smá.
Rúsínan í pylsuendanum er svo þessi snillingur hér með sína útgáfu af laginu.
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 11:32 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (8)
Eitthvað jákvætt og uppbyggilegt.
24.1.2010 | 06:23
Hér er lítið myndband, sem ég setti saman í hroðvirkni til að sýna ykkur hvað ég hef verið að dunda mér við með hléum frá 2007.
Þetta eru sýnihorn af hugmyndavinnu, eða conseptvinnu, sem ég var fenginn til að gera. Á Siglufirði er talsvert að húsum í kringum hafnarsvæðið í algerri niðurníðslu og sum nánast ónýt. Hugumstórir menn vildu gera eitthvað til að lyfta ásýnd bæjarins og byggja upp fyrir ferðamennsku. Ekki síst til að bæta þjónustu og mæta fjölgun ferðalanga þegar Héðinsfjarðargöngin opna.
Ég kenndi sjálfum mér á þríviddarforrit til að gera þetta og ætlaði raunar bara að henda upp hugmyndum um nokkur hús. Nú er ég orðinn búsettur á Sigló og enginn endir virðist ætla að vera á að fegra og bæta. Stundum eru hrófatildrin nánast byggð upp frá grunni en oft felast breytingarnar aðeins í málningarvinnu, klæðningu og kannski smáatriðum til skrauts. Ætlunin er að lyfta ásýnd bæjarins og skapa störf og rekstrartækifæri um leið. Margt af þessu er langt á veg komið en annað eru ennþá draumsýnir. Flest af þessu er þó komið á rekspöl eða er að verða að veruleika.
Allavega horfir fólkið á Sigló til framtíðar og forsenda fyrir því að eitthvað verði að veruleika, er náttúrlega að láta sig dreyma.
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 17:12 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (28)
Edward Bernays, faðir spunans.
21.1.2010 | 10:32
Hér er kafli úr heimildamynd, sem ég birti talsvert fyrir hrun. Hún fjallar um það hvernig hugtakið "Almannatengsl" varð til og til hvers. Edward Bernays var frændi Sigmund Freud, sem hreifst af áróðurstækni þjóðverja og hvernig þeir stýrðu fjöldanum með látlausum sálfræðihernaði, til að ná fram markmiðum sínum. Propaganda hét það þá eða áróður á góðri og gegnri íslensku. Raunar byggðu þjóðverjar talsvert á þessari hugmyndafræði Bernays, svo ákafi hans og sannfæring byggði ekki síst á þeirri blóðugu prufukeyrslu.
Kaldhæðnislegt er því að hugsa til þess að hann var sjálfur gyðingur frá Vínarborg og undir sama hæl settur og ættbræður hans við uppgang Nasismans.
Edward vissi sem var að ef hann ætlaði að beita þessari taktík á fjöldann á friðartímum sem pólitísku stjórntæki eða hagsmunum stórfyrirtækja til framdráttar, þá varð hann að kalla þetta einhverju öðru nafni en Propaganda, þar sem Göbbels hafði jú komið rækilegu óorði á þetta hugtak. Hann fann því þetta snjalla nafn Public Relations eða PR, eins og það er kallað.
Á íslensku heita þetta Almanatengsl og eru mörg öflug fyrirtæki að störfumm í þessum iðnaði, sem oft er kallaður ímyndariðnaður, eða upplýsingaiðnaður. Markmið þessa iðnaðar er ekki endilega að koma réttum upplýsingum til fólks, heldur miðar hann að því að móta almmenningsálit og skoðanir eftir pöntun hagsmunaaðila, með óljósum sálfræðilegum tengingum og slagorðum.
Allir stjórnmálaflokkar á Íslandi hafa slík fyrirtæki á sínum snærum og sennilega beitir enginn þeirra þessu eins augljóslega og Samfylkingin. Þeirra menn fylla sæti álitsgjafa og skrifa greinar í blöð, t.d. til að vinna IceSavesamningum fylgi. Þar er látið hjá liggja að halda á lofti rétti okkar og lögfræðilegum vafaatriðum, heldur er höfðað til heiðarleika fólks með að hamra á skyldum okkar og óútskýrðu skuldbindingum gagnvart öðrum þjóðum, mannorði okkar hjá alþjóðasamfélaginu og hættu á einangrun og útskúfun. Ekkert af þessu er þó rökstutt frekar. Við höfum þennan djúpstæða ótta við höfnun og öll viljum við vera álitin heiðarleg.
Á þessa strengi er spilað af mikilli list. Meira að segja er ríkistjórnin með almannatengslafyrirtæki í vinnu í Bretlandi og Hollandi, til að vinna þessu sjónarhorni fylgis og gæta þess að hingað berist sömu möntrur að utan og ríkistjórnin viðhefur hér heima.
Aldrei er mikilvægra en nú að menn sjái í gegnum slíkan moðreyk og taki allt sem í fjölmiðlum birtist með gagnrýnu hugarfari. Sér í lagi orð og áherslur, sem endurteknar eru í sífellu án frekari skýringa á hvað að baki liggur. Aldrei mikilvægara að fólk taki mið af sinni innbyggðu réttlætiskennd og krefjist skýringa.
Myndin er hluti af heimildarmyndaröðinni The Century of Self. eftir: Breska sjónvarpsmanninn Adam Curtis. Ég ráðlegg fólki að horfa á alla þessa þætti, til að skilja betur hvernig stjórnmálin og stórkapítalið spilar með það.
Stjórnmál og samfélag | Breytt s.d. kl. 13:23 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (12)
O, sei sei. Það var nú í þá daga.
23.5.2009 | 04:08
Á mínum yngri árum var ekki jafn miklu úr að moða og nú á tímum. Flestir ólust upp í torfbæjum en fjölskylda mín var svo fátæk að hún bjó lengi vel undir 4ra tommu fjöl fram á klettasnös og nærðist á sandi og tilfallandi flugum á sumrum. Sumir töldu mat í skarfakáli en eldri menn fúlsuðu svo við slíku gaspri að lausar tennur frussuðust úr bólgnum gómum.
Seinna vænkaðist hagur eftir að Vernharður á Skítseyði drapst og búfólk hans allt, er trog með ofstropuðum eggjum datt úr hillu á bæ þeirra í landskjálftanum mikla.
Við þennan landskjálfta færðist torfbær þeirra um fimm hundruð hektara til norðurs og endaði beint undir snösinni þar sem við norpuðum. Við fluttum því inn í bæinn, enda vildi það engin annar vegna fnyksins. Hann var svo megn að fuglar sem flögruðu yfir duttu niður dauðir í miðjum vængslætti og urðu okkur mikil búbót. Enn er ekki stingandi strá að finna við tóftirnar, en þær má sjá rétt ofan við mektarbýlið Matsölustaði í Hljómsveit skammt frá Legvatni austan við Bókfell í Umsýslu.
Hann afi minn var rammur maður afli og hafði drepið fjórtán af börnum sínum með því einu að klappa þeim vinalega á kollinn. Tveir lifðu þær gælur af en það var faðir minn og Jarl hálviti, sem notaður var til að loka bæjarhurðinni eftir að lóð sem þjónaði þeim tilgangi slitnaði frá. Föður mínum var aldrei klappað vegna þess að afi hafði svo milkla ímugust á honum að hann seldi upp í hvert sinn er hann heyrði hann nefndan á nafn. Óvíst er hvenær Jarl andaðist en menn urðu þess fyrst varir er kjálkinn datt af honum, þegar gengið var í hús. Héldu menn að hann hafi einungis hætt að loka vegna leti.
Svo stórhentur var hann afi að hann bar allt vatn heim á bæ í lófunum og fótstór svo að faðir minn réri stundum til fiskjar á skónum hans á meðan hann svaf. Fiskinn notaði hann svo til að kaupa sér líf hjá móður sinni, sem hataði hann innilega. Það var þó meiri athygli en margir fengu.
Afi var svo fríður sýnum að menn sem á hann litu fengu rafsuðublindu og var það löngu fyrir daga rafsuðunnar, svo þið getið rétt gert ykkur í hugarlund hversu fríður hann var.
Svo var hann vel tenntur að hann fékk aldrei mælt meðan hann lifði. Þetta var arfgengt og man ég að bróðir minn ungur þurfti að rífa sjálfur úr sér tennurnar með nagla til að biðja um vatn. Ekki fékk hann vatnið, en eftir þetta þótti hann kjörinn í að þæfa ull, sem hann og gerði allan sinn uppvöxt eftir það. Hann gerðist síðar Japani og missti ég sjónar af honum enda svipar Japönum mjög til hvers annars.
Amma var aumingi og talaði afturábak frá morgni til kvölds. Sagt er að aðeins franskir duggarar hafi skilið hana, en hún var notuð til að borga fyrir Biskví hjá þeim, enda enginn kvenpeningur í löngum útilegum þessara manna. Ef grannt var hlustað þá mátti heyra að það sem hún klifaði á var sama setningin í síbylju, en hún var: "Kabárutfa gé alat ujrevh fa?" Hef ég enn ekki ráðið botn í hvað það þýðir.
Hún var frammynnt mjög og leitaði fólk því oft skjóls undir henni í rigingum. Var það eitt af því fáa sem hún gerði að gagni fyrir utan að vera þrep við kirkjudyrnar á sunnudögum.
Mikið fásinni var í þessari sveit og þoldu menn það illa. Hentu sér margir fyrir björg í von um undankomu. Það var hinsvegar svo vindasamt á þessum slóðum að menn fuku jafn harðan upp á bjargbrúnina aftur og lagðist þessi siður því fljótt af.
Börnin hlökkuð mikið til jólanna í þá daga sem nú, en þá voru þau einungis barin í svefn með fjöl í stað blakkar, sem sveiflað var í snæri. Þau fengu líka að sofa við dyrhellu fjárhússins í stað þess að vera hengd upp í skreiðarhjallinum yfir nóttina. Það var skemmtileg tilvísun í guspjöllin og guðslambið Jesú og brá hátíðarljóma yfir helgihaldið.
Jólamáltíðin var safaríkt lambslæri, sem móðir mín svaf með í 3 nætur til að þýða það, en of kalt var á bænum til að það þiðnaði öðruvísi. Það var alltaf mikil eftirvænting sem hríslaðist um börnin, þegar mamma lagðist með lærinu, því þá vissu menn að hátíð færi í hönd.
Faðir minn át svo lærið á aðfangadag fyrir framan heimilisfólkið og þá sindraði gleði úr hverju bliki. Við börnin fengum að heyra hann tyggja í gegnum þilið, þar sem við lágum í snjógjótu undir norðurveggnum. Aðrir máttu svo gæða sér á fótsiggi og fleiru góðgæti úr nefi og úr ullarlögðum sem safnað var af girðingum á hausti. Jarl rýtti jólasálm út við dyr og kórónaði það helgiljóma þeirrar stundar, en jólin stóðu þá í einar fimmtán mínútur.
Jólagjafir og annar hégómi tíðakaðist ekki þá, en vinnufólki var gefið frjálst að stela því litla sem hægt var að ná af börnunum til hátíðarbrigða. Oft var það þó ekki meira en snjóbolti eða flatlús.
Ekki komst ég í betri viðgjörning fyrr en ég fór með kútter á saltfisk við Grænland, þar sem við börðum ís af stögum sem voru orðin 12 faðmar í ummál. Þetta var gert á 600 tíma vöktum og þótti munaður þá.
Menn voru oft svo örmagna eftir úthaldið að skrifað var upp á dánarvottorð við komuna til lands og þeir grafnir fyrir misskilning. Margir gleymdu því alveg hvað svefn var og eru enn vakandi, tæpri öld síðar. Saltfiskurinn þessi var svo étinn með hömsum ofarlega á Vesturgötunni vorið 29. Þekki ég ekki hverjir það voru.
Menning og listir | Breytt 25.5.2009 kl. 13:01 | Slóð | Facebook | Athugasemdir (18)


lehamzdr
astromix
palmig
eythora
robertb
jensgud
rannug
hk
kolgrimur
larahanna
poppoli
sigrunb
kaffi
steina
ragnhildur
hjorleifurg
arh
nimbus
joninasolborg
svanurmd
nilli
annaeinars
1962
hronnsig
veffari
steinunnolina
don
kiddirokk
sjos
ingibjorgelsa
freedomfries
kallimatt
matti-matt
klaralitla
darwin
ipanama
estersv
ollasak
trukona
baldvinj
idda
egillrunar
anno
steinrikur
maggabest
maggy78
svalaj
doriborg
ingabesta
gunnardofri
elma
andreaolafs
kristjan9
agbjarn
bjarnihardar
kosningar
vestfirdir
polli
eggmann
rattati
nerdumdigitalis
heidathord
bleikaeldingin
dua
vglilja
bet
svatli
hehau
steiniboy
athena
hlodver
magnusvignir
ahi
eyvi
maggadora
vefritid
hof
gunnipallikokkur
saemi7
ktomm
motta
olafurfa
olofannajohanns
martasmarta
ormurormur
hrunda
bubot
snjaldurmus
gudni-is
marypoppins
kjarvald
baldurkr
agny
tru
ingahel
jogamagg
pallgeir
gullvagninn
elly
gudrunarbirnu
ernafr
lindalea
kerla
arnaeinars
kiza
sign
hector
gislihjalmar
josira
photo
asagreta
uno
egill75
evabenz
siggiholmar
madddy
brylli
siggihara
malacai
rosaadalsteinsdottir
halkatla
gisgis
regin
valsol
johannpall
zunzilla
maggi-coolest
lindagisla
tibet
jonerr
bjorgvinholm
neo
jonnnnni
hinrikthor
rannveigh
enoch
gudmundurhelgi
skari60
andmenning
einari
jevbmaack
gammon
valli57
siggikaiser
tharfagreinir
hlini
ea
gullilitli
holmdish
kokkksrit
aronsky
sindri79
lillagud
lovelikeblood
proletariat
asdisran
vestskafttenor
hrollvekjur
formosus
steinibriem
himmalingur
vest1
hildurhelgas
fhg
adhdblogg
blossom
skagstrendingur
aslaugas
bailey
baldher
gattin
diesel
dittan
einarorneinars
gustichef
lucas
zumann
gudjul
gudmunduroli
hreinn23
topplistinn
gunnihard
haddi9001
maeglika
haugur
heimirh
snjolfur
hrannsa
fun
omarsdottirjohanna
ljonas
kolbrunerin
leifur
kt
kikka
magnusthor
astroblog
manisvans
omarbjarki
ommi
huldumenn
petur
iceland
ragjo
redlion
fullvalda
heidarbaer
siggi-hrellir
ziggi
reykas
stjornuskodun
theodorn
valgardur
hanoi
postdoc
thorsteinnscheving
icekeiko






